5 wskaźników rynku pracy USA
| Wskaźnik | Częstotliwość | Co mierzy |
|---|---|---|
| NFP (Non-Farm Payrolls) | Miesięczne, 1. piątek | Net change zatrudnienia non-farm sector |
| U-rate (Unemployment Rate) | Razem z NFP | % siły roboczej bez pracy |
| JOLTS (Job Openings) | Miesięczne, ~1 miesiąc delay | Vacancies - "demand for labor" |
| Jobless Claims | Tygodniowe, czwartek 14:30 | Initial unemployment claims |
| ADP Payrolls | Miesięczne, środa przed NFP | Private payrolls (ADP company data) |
NFP - "the big one"
~150k
Średnia NFP 2024
4,1%
U-rate 2024
8,1M
Job openings (JOLTS 2024)
~220k
Jobless claims tygodniowo
| NFP poziom | Interpretacja |
|---|---|
| +300k+ | Bardzo silny, Fed hawkish |
| +150-300k | Zdrowy wzrost |
| +75-150k | "Goldilocks" - cool ale nie cold |
| 0-75k | Slowdown, dovish dla Fed |
| Ujemne | Recesja - panic |
Historia NFP - rekordy
| Miesiąc | NFP | Komentarz |
|---|---|---|
| III 2020 | -1,4M | Pierwszy COVID hit |
| IV 2020 | -20,5M! | Rekord all-time low |
| VI 2020 | +4,8M | Reopening rebound |
| VI 2022 | +372k | Post-COVID peak hiring |
| VIII 2024 | +142k (rewizja w dół) | "Cooling" - rynek interpretował dovish |
NFP rewizjowane post-fact
NFP publikowane jest "wstępne" i regularnie rewizjowane następne 2 miesiące. Przykład: początkowo
+300k, potem zrewidowane do +150k. Hugo rewizji w 2024 r. (sierpień -818k rewizji rocznej!) -
dane historycznie były zawyżane. Trader patrzy NIE tylko bieżący, ale i rewizji poprzedniego.
U-rate - klasyczna stopa bezrobocia
| U-rate USA | Okres |
|---|---|
| 3,5% (najniższy od 1969) | 2019, 2022-2023 |
| 14,7% (peak COVID) | IV 2020 |
| 4,1% (2024) | 2024 średnia |
| 10% (peak GFC) | X 2009 |
U-1 do U-6 - różne miary bezrobocia
| Miara | Co liczy | 2024 wartość |
|---|---|---|
| U-1 | Long-term unemployed (15+ tygodni) | ~1,5% |
| U-2 | Stracili pracę (excludes quitters) | ~1,8% |
| U-3 | Standard - "headline rate" | ~4,1% |
| U-4 | U-3 + discouraged workers | ~4,3% |
| U-5 | U-4 + marginal workers | ~5% |
| U-6 | U-5 + part-time for econ reasons | ~7,8% |
U-6 to "real unemployment"
Media polityczne przed wyborami często cytują U-6 (dużo wyższy) gdy chcą atakować, U-3 gdy bronią.
U-3 (~4%) to standard używany przez Fed i media. U-6 (~7,8%) lepiej oddaje "rzeczywiste"
niewykorzystanie pracy.
Sahm Rule - predyktor recesji
Sahm Rule (Claudia Sahm 2019): gdy 3-miesięczna średnia U-rate przekracza 12-miesięczne dno o 0,5pp → recesja zaczyna się TERAZ.
| Sahm Rule trigger | Recesja potwierdzona |
|---|---|
| VIII 1990 | VII 1990 (1-month early) |
| XII 2000 | III 2001 |
| I 2008 | XII 2007 |
| IV 2020 | II 2020 |
| VII 2024 | ?? (jeszcze nie potwierdzona oficjalnie) |
Sahm Rule odpalona w lipcu 2024!
W lipcu 2024 r. U-rate 4,3%, 3M avg 4,13%, 12M low 3,67%. Spread 0,46pp - bardzo blisko triggera.
Następne miesiące confirmed Sahm rule. NBER (oficjalny dater recesji USA) jeszcze nie ogłosił -
może być pierwsza fałszywa pozytywka? Lub recesja w toku.
JOLTS - "vacancies side"
JOLTS = Job Openings, Layoffs, Turnover Survey. Mierzy popyt na pracę.
| JOLTS metric | 2024 wartość |
|---|---|
| Job Openings | ~8,1M |
| Quits Rate | ~2,2% (peak 2022: 3,0%) |
| Layoffs Rate | ~1,1% |
| Vacancies/Unemployed ratio | ~1,2 (peak 2022: 2,0) |
Quits Rate ("Great Resignation" 2021-22) - jak chętnie ludzie odchodzą. Wysoki = mocny rynek pracy, chętnie zmieniają. Spadek 3,0% → 2,2% w 2024 = workers boja się odejść.
Jobless claims - "real-time"
Initial Jobless Claims - nowe podania o zasiłek bezrobocia, czwartek 8:30 NY (14:30 CET). Najszybsze dane o rynku pracy.
| Claims poziom | Interpretacja |
|---|---|
| <200k | Bardzo silny rynek |
| 200-250k | Zdrowy (gdzie jesteśmy 2024) |
| 250-300k | Słabość |
| >350k | Recesyjne ostrzeżenie |
| >500k | Recesja |
| 6,6M (rekord) | IV 2020 covid |
Polskie wskaźniki bezrobocia
| Wskaźnik | Wartość 2024 | Publikuje |
|---|---|---|
| Stopa bezrobocia rejestrowanego | ~5% | GUS, miesięcznie |
| Stopa bezrobocia (BAEL) | ~3% (najniższe EU!) | GUS, kwartalnie |
| Zatrudnienie sektor przedsiębiorstw | ~6,4 mln | GUS, miesięcznie |
| Płace nominalne | +10-12% YoY | GUS |
Polska - jeden z najniższych bezrobocia EU
W 2024 r. Polska miała ~3% BAEL (najniższe od 30 lat), pod 5% rejestrowanego. Ukraińscy uchodźcy
(1M+) szybko zaabsorbowani. Wzrost płac 10%+ = pressure inflacyjny mimo niskiej inflacji headline.
Beveridge Curve - vacancies vs unemployment
Klasyczna ekonomiczna krzywa: gdy vacancies (JOLTS) wysokie a unemployment niskie - mocny rynek pracy. Gdy odwrotnie - słaby. W 2022 r. nadzwyczajna sytuacja: bardzo wysokie vacancies + bardzo niskie bezrobocie - "labor market tightening" beyond historical norm. Stąd inflacja płacowa.
NFP day - jak reaguje rynek
| Scenariusz NFP | Reakcja SPY | Reakcja USDPLN | Reakcja 10Y yield |
|---|---|---|---|
| Mocny (+300k vs cons +180k) | -1% (hawkish Fed) | +0,5% (USD strong) | +10bps |
| In-line | ±0,3% | flat | flat |
| Słaby (+50k vs cons +180k) | +1% (dovish Fed) | -0,5% | -15bps |
| Bardzo słaby + revision down | +2-3% (rate cut bets) | -1% | -25bps |
"Bad news is good news" w warunkach Fed tightening
W 2023-24 r. (Fed restrykcyjny) słaby NFP = pozytywna reakcja akcji, bo zwiększa szansę cut rates.
"Goldilocks" zone: NFP +75-150k = cool labor, brak panicznej recesji, Fed może łagodnić - akcje
rosną.
Fed dual mandate
Fed ma "dual mandate" Kongressu:
- Maximum employment - U-rate around NAIRU (~4-4,5%).
- Price stability - inflation 2% PCE target.
Konflikt: gdy U-rate <4% (mocny rynek pracy) → presja płacowa → inflacja. Gdy Fed tightens by zwalczać inflację → U-rate rośnie → recesja. Klasyczny "Phillips curve" trade-off.
Co znaczą dla portfela
| Sygnał | Akcja portfela |
|---|---|
| Mocny rynek pracy, niski U | Cyklicy (XLI, XLY), banks. Avoid bonds. |
| Słabnący rynek pracy | Defensive (XLU, XLP), bonds, gold. |
| Sahm Rule odpalona | Risk-off - cash, bonds, gold. |
| NFP mega negative | Tactical buy SPY -3% dip (jeśli Fed cut) |
| Inflation up + jobs strong | Energy, commodities, value |
| Inflation down + jobs slowing | Long bonds (TLT), gold, growth |
Polski rynek pracy - co śledzić
- GUS bezrobocie rejestrowane - miesięcznie, ~25 dnia.
- BAEL - kwartalnie, najlepszy benchmark vs EU.
- Wynagrodzenia sektor przedsiębiorstw - GUS, miesięcznie.
- NBP raport o inflacji - kwartalnie, też płace.
- Eurostat HICP + LFS - dla UE comparison.
Podsumowanie
- 5 kluczowych wskaźników: NFP, U-rate, JOLTS, Jobless Claims, ADP.
- NFP pierwszy piątek miesiąca - "the big one", SPY ±1-3% reakcja.
- U-3 (4,1%) = standard. U-6 (~7,8%) = "real" bezrobocie.
- Sahm Rule odpalona VII 2024 - klasyczny recesja indicator.
- JOLTS Quits Rate spada 3% → 2,2% (workers fear).
- Polska: 3% BAEL = najniższe EU, ale płace +10-12%.
- Fed dual mandate: full employment + price stability - conflict typowo.
Materiał edukacyjny, nie porada inwestycyjna. NFP regularnie rewizjowane - w sierpniu 2024 r.
rewizja roczna -818k. Wskaźniki rynku pracy są laggard - reagują po recesji. Stąd Sahm Rule i
Jobless Claims jako leading indicators.