Co to lewar
Lewar (leverage) = handlowanie większą pozycją niż twój kapitał. Broker "pożycza" ci pieniądze, ty wkładasz margin (depozyt).
| Lewar | Twój margin | Wielkość pozycji | Co to znaczy |
|---|---|---|---|
| 1:1 (bez lewara) | $10 000 | $10 000 | "Cash account" |
| 1:2 | $10 000 | $20 000 | Standardowe akcje USA (margin account) |
| 1:5 | $10 000 | $50 000 | CFD na akcje ESMA limit |
| 1:10 | $10 000 | $100 000 | CFD commodity ESMA limit |
| 1:30 | $10 000 | $300 000 | CFD forex EUR/USD ESMA limit |
| 1:50-1:500 | $10 000 | $500 000-5 000 000 | Off-shore brokerzy (FBS, Exness) |
ESMA limity (Polska)
Od 2018 r. ESMA (European Securities and Markets Authority) wprowadziła limity lewara dla detalu:
| Aktywo | ESMA max | Margin (%) |
|---|---|---|
| EUR/USD i major forex | 1:30 | 3,33% |
| Minor forex, gold, major indeksy | 1:20 | 5% |
| Inne commodities, minor indeksy | 1:10 | 10% |
| Pojedyncze akcje | 1:5 | 20% |
| Crypto | 1:2 | 50% |
Margin call - jak działa
Margin call = wezwanie brokera do uzupełnienia depozytu. Składa się gdy strata zbliża się do twojego initial margin.
Przykład: CFD na NVDA z 1:5
- Twój kapitał: $10 000
- Otwierasz pozycję NVDA 1:5 = $50 000 ekspozycji (500 akcji @ $100)
- Margin pobrany: $10 000 (20%)
- NVDA spada do $90 (-10%)
- Strata na pozycji: 500 × $10 = $5000 (50% twojego kapitału!)
- Zostało margin: $5000 (50% initial)
- Margin call - broker wymaga uzupełnienia lub zamyka pozycję
Jeśli NVDA spadnie -20% = strata $10 000 = cały twój kapitał. Broker zamyka pozycję automatycznie ("stop out").
Maintenance margin vs initial margin
| Pojęcie | Znaczenie |
|---|---|
| Initial margin | Depozyt wymagany przy otwarciu pozycji |
| Maintenance margin | Minimum, które musisz mieć żeby trzymać pozycję |
| Margin call level | Gdy konto spada poniżej maintenance - wezwanie |
| Stop out level | Gdy konto spada do X% - automatyczne zamknięcie |
Typowo: Initial 20%, Maintenance 10%, Stop out 50% maintenance. To znaczy: spadek o ~50% position = stop out.
Lewar a volatility - matematyka strat
| Lewar | Ruch ceny do total loss |
|---|---|
| 1:1 | -100% (akcja musi spaść do zera) |
| 1:2 | -50% |
| 1:5 | -20% |
| 1:10 | -10% |
| 1:30 | -3,3% |
| 1:100 | -1% |
| 1:500 | -0,2% (!) |
EUR/USD na 1:500 lewar: ruch 0,2% w złym kierunku = twój kapitał skończony. Normalna dzienna volatility EUR/USD to 0,3-0,5%. Czyli 99% szansy stracić w 1 dzień.
CFD vs futures vs spot vs opcje
| Instrument | Lewar typowy | Główne ryzyko |
|---|---|---|
| Spot (akcje cash) | 1:1 | Spadek akcji |
| Margin account (USA) | 1:2 (reg T) | Margin call |
| CFD (Europa, ESMA) | 1:5 do 1:30 | Lewar + financing fees + dealer spread |
| Futures (CME, EUREX) | 1:10 do 1:50 | Lewar + rolling cost |
| Forex (off-shore) | 1:100 do 1:2000 | Lewar ekstremalny, brak NBP |
| Opcje (long) | Brak (premium) | Time decay - strata 100% premium |
| Opcje (short uncovered) | Nieskończony lewar | Strata teoretycznie nieograniczona |
CFD - dlaczego "the worst"
CFD (Contract For Difference):
- NIE jest fizycznym aktywem - tylko umowa z brokerem.
- Broker jest kontrahentem - gdy ty wygrywasz, broker traci.
- Spread brokera (markup) - 0,5-2% extra niż real spread.
- Financing fees (swap) - opłata za trzymanie nocy, 5-10% rocznie dla long.
- Brak prawa głosu, brak dywidendy real (CFD ma "dividend adjustment").
Futures - "professional CFD"
Futures (kontrakty terminowe) - standaryzowane kontrakty na wymianach (CME, EUREX). Lewar 1:10 - 1:50. Plus: regulowane, kompetytywne ceny. Minus: minimum contract size (e.g., ES futures = $50× SPX = $250k notional), trudno dla małego detalu.
Micro futures (MES, MNQ, MGC) - 1/10 wielkości standardowych, dostępne od $50 margin. Lepsze dla detalu, ale wciąż wymagający psychologicznie.
Prop firms - "legalny lewar dla detalu"
Prop trading firms (FTMO, MyForex Funds, The5ers, FundedNext) - firmy które dają "funded account" $25k-$200k jeśli przejdziesz "challenge" (10% profit + ścisłe drawdown rules).
| Aspekt | Komentarz |
|---|---|
| Cost | $100-$500 za challenge |
| Profit split | 70-90% dla tradera |
| Drawdown rules | 5-10% max daily, 10% total |
| Win rate challenge | ~10-15% trader passuje |
| Win rate funded | ~25% utrzymuje konto miesiąc+ |
Profile typowego "loser tradera" CFD
- Zaczyna z $1000-$5000 ("test").
- Otwiera 1:30 lewar pozycje "żeby dobrze zarobić".
- Pierwsze trades zyskowne - dopamina, "I got it".
- Zwiększa pozycje - lewar 1:30 staje się standardem.
- Pierwsza duża strata - panic, dodaje pieniądze ("revenge trading").
- Stop out - margin call zamiata $5000.
- Albo wpłaca więcej, albo rezygnuje "nie dla mnie".
- Time to total loss: 3-12 miesięcy.
Czy lewar może być sensowny
TAK - dla profesjonalistów:
- Hedging dużej pozycji long → short futures.
- Statistical arbitrage (różnice w wycenach).
- Macro funds robiące delta-neutral z lewarem 1:10.
NIE - dla detalu:
- "Trzymać akcje na lewar do długoterminowego inwestowania".
- "Szybko podwoić kapitał".
- "Day trading z $5k kapitału na 1:30".
Margin loan dla long-term investorów (IBKR)
IBKR oferuje margin loan na niskie odsetki (~5-7%). Można pożyczyć 50% pozycji akcji USA i kupić więcej. Dla long-term investorów z stabilnym dochodem może mieć sens (Buffett używa float Berkshire jako lewar). Dla początkujących - nie.
Reality check - statystyki ESMA
| Broker | % kont retail tracących |
|---|---|
| XTB | 78% |
| eToro | 76% |
| Plus500 | 82% |
| IG Group | 71% |
| Saxo Bank | 65% |
| Średnia ESMA | 75-85% |
Dane regulatora, NIE marketingowy bullshit. 3/4 ludzi traci pieniądze na CFD. A z 25% co "zarabiają", większość to ledwie pokrywa koszty.
Podsumowanie
- Lewar = handel większą pozycją niż kapitał, broker pożycza.
- ESMA limits PL: 1:30 forex, 1:5 akcje, 1:2 crypto, 1:10 commodity.
- Margin call = wezwanie do uzupełnienia depozytu. Stop out = auto-zamknięcie.
- Lewar 1:30 = -3,3% ruch zabija kapitał. 1:500 = -0,2% = total loss.
- CFD: broker kontrahent, financing fees, dealer spread. The worst dla long-term.
- Futures: standardyzowane, regulowane. Micro futures (MES) dla detalu.
- Prop firms: 90% traci challenge, 75% funded traci konto w miesiąc.
- ESMA dane: 75-85% kont retail CFD traci pieniądze.