Filozofia: cztery sezony makro
Podobnie jak Browne, Dalio zauważa, że gospodarka znajduje się w jednym z czterech makro-stanów. Ale jego mapa jest dwuwymiarowa: wzrost i inflacja, każde „powyżej oczekiwań" lub „poniżej oczekiwań".
| Sezon | Wzrost | Inflacja | Co zarabia |
|---|---|---|---|
| Wiosna | Wyżej niż oczekiwane | Niżej niż oczekiwane | Akcje, niskie stopy korzystne |
| Lato | Wyżej niż oczekiwane | Wyżej niż oczekiwane | Surowce, akcje surowcowe |
| Jesień | Niżej niż oczekiwane | Wyżej niż oczekiwane | Złoto, TIPS (stagflacja) |
| Zima | Niżej niż oczekiwane | Niżej niż oczekiwane | Długie obligacje (recesja) |
Dalio mówi: „nigdy nie wiemy, w którym sezonie będziemy". Dlatego dzielisz ryzyko portfela na 4 równe „kosze ryzyka" — po jednym dla każdego sezonu. To nie jest podział kapitału po 25%, tylko podział ryzyka po 25%.
Risk parity — kluczowa różnica wobec Permanent Portfolio
Permanent Portfolio mówi: 25% kapitału w każdej klasie. All Weather mówi: 25% ryzyka w każdym sezonie. Bo różne klasy aktywów mają różną zmienność. Akcje są ~3× bardziej zmienne niż obligacje, więc 25% kapitału w akcjach generuje > 50% ryzyka portfela.
Żeby zbalansować ryzyko, All Weather używa większego udziału obligacji (które są mniej zmienne), żeby ich kontrybucja ryzyka była porównywalna z akcjami.
Klasyczna alokacja All Weather (wersja Tony Robbins)
| % | Klasa aktywów | Konkretny ticker |
|---|---|---|
| 30% | Akcje USA | VTI / SPY (lub CSPX UCITS) |
| 40% | Długie obligacje (20+ Y) | TLT (lub IDTL UCITS) |
| 15% | Średnie obligacje (7-10 Y) | IEF |
| 7,5% | Surowce (diversified) | DBC / GSG |
| 7,5% | Złoto | GLD / IAU / SGLN UCITS |
Suma obligacji: 55%. Suma „twardych aktywów" (akcje + surowce + złoto): 45%. To portfel defensywny, ale nie ekstremalnie konserwatywny.
Pięć klas aktywów — wizualnie
Co dodają surowce, czego nie ma w PP
Główna różnica AW vs PP: surowce (DBC) w All Weather, brak w Permanent Portfolio. Logika Daliego: złoto reaguje na niepewność, surowce — na realną inflację towarów. W 1970s oba rosły, w 2022 też. Trzymanie ich obu daje pełne pokrycie scenariusza „inflacji towarów".
| Aktywo | Reaguje na | Przykład |
|---|---|---|
| Złoto (GLD) | Inflację monetarną, niepewność | 2008, 2020 |
| Surowce (DBC) | Realny popyt, inflację towarową | 2008 ropa, 2022 energia |
| TIPS (TIP) | Konsumencką CPI inflację | 2021–2022 |
Historyczne wyniki (1996–2024)
All Weather radzi sobie lepiej niż Permanent Portfolio w okresach umiarkowanej inflacji, ale gorzej w okresach gwałtownego wzrostu stóp procentowych (2022 był wyjątkowo zły dla AW ze względu na 55% obligacji). PP w 2022 r. miał ~−10%, AW miał ~−21%.
Sukces i porażki w okresach historycznych
| Okres | Co się działo | Wynik AW |
|---|---|---|
| 1996–1999 (boom dot-com) | Akcje rosną +25% rocznie | ~12% rocznie — gorzej niż akcje |
| 2000–2003 (krach dot-com) | Akcje spadają −50% | ~7% rocznie — znacznie lepiej |
| 2008 | Kryzys finansowy | ~−5% (vs −37% S&P 500) |
| 2009–2020 | Bull market | ~7% rocznie — gorzej niż akcje |
| 2020 COVID | Pandemia, dodruk | ~+11% |
| 2022 | Inflacja + tightening | −21% (NAJGORSZY ROK) |
Praktyczna implementacja dla polskiego inwestora
| % | Klasa | Polska / UCITS implementacja |
|---|---|---|
| 30% | Akcje globalne | IWDA (MSCI World UCITS) lub CSPX (S&P 500) |
| 40% | Długie obligacje | IDTL UCITS (UCITS 20+Y) + EDO 10Y polskie w IKE |
| 15% | Średnie obligacje | EUNH (EU Treasury 5-7Y) lub COI polskie |
| 7,5% | Surowce | WTI (lub L&G All Commodities UCITS — CMOD) |
| 7,5% | Złoto | SGLN (UCITS) + 30% fizyczne monety |
Uwagi:
- Polskie EDO i COI zastępują częściowo „średnie obligacje USA" — dają indeksowaną inflacyjnie ekspozycję z preferencyjnym opodatkowaniem w IKE.
- Surowce trudno kupić w UCITS — najlepszy dostępny ETF to L&G All Commodities (CMOD).
- Złoto dziel 70/30 między ETF i fizyczne, jak omawialiśmy w artykule o złocie.
Rebalancing
Tak samo jak PP: raz w roku, wracamy do docelowych proporcji. W praktyce wystarczy:
- Sprawdź skład portfela 1 stycznia każdego roku.
- Sprzedaj te aktywa, które są powyżej target weight + 5 p.p.
- Kup te, które są poniżej target weight − 5 p.p.
- Pozostałe pozycje (w przedziale ±5 p.p.) zostaw.
Dla kogo All Weather
- Inwestor 40+ z portfelem 500 tys. zł+ (mniejsze portfele wymagają zbyt wielu pozycji po małej kwocie).
- Średnio konserwatywny, ceni równowagę między defensywą a wzrostem.
- Akceptuje, że w hossie akcji jego portfel będzie zachowywał się skromnie.
- Wierzy w „nie wiem, co się stanie" — woli mieć ekspozycję na wszystkie scenariusze.
All Weather vs Permanent Portfolio — bezpośrednie porównanie
| Aspekt | Permanent Portfolio | All Weather |
|---|---|---|
| Liczba klas | 4 | 5 |
| % akcji | 25% | 30% |
| % obligacji | 25% długie + 25% cash | 55% (40% długie + 15% średnie) |
| % złota | 25% | 7,5% |
| % surowców | 0% | 7,5% |
| CAGR historyczny | ~8,3% | ~8,7% |
| Najgorszy rok | ~−13% (1981) | ~−21% (2022) |
| Łatwość rebalansowania | Bardzo prosta | Średnia |
Podsumowanie
All Weather to bardziej zaawansowana wersja Permanent Portfolio, z dodatkiem surowców i większym udziałem obligacji. Historycznie daje minimalnie wyższy CAGR (~8,7% vs 8,3%), ale ma większy najgorszy rok. Dla polskiego inwestora z 500 tys. zł+ portfela i preferencją dla risk parity to dobry framework.
Główny wniosek: obie strategie (PP i AW) działają i dają satysfakcjonujące wyniki długoterminowe. Wybór między nimi zależy od preferencji: PP jest prostszy do implementacji i rebalansowania (4 klasy), AW jest bardziej teoretycznie uzasadniony (risk parity, sezony makro). Następny artykuł — klasyczne 60/40 i dlaczego dla większości inwestorów to wciąż dobry start.