400-letnia lekcja dla inwestorów SpaceX: dlaczego nowe IPO trzeba „dojrzeć”

SpaceX (SPCX) może okazać się jedną z największych i najważniejszych ofert publicznych (IPO) w historii Wall Street. Mimo to spółka musi uporać się z jednym z najstarszych kłopotów IPO: przełożeniem dekad wzrostu na poziom wyceny, do którego inwestorzy mogą wrócić w tej samej cenie „tu i teraz”. Ten problem jest niemal tak stary jak rynek akcji.

Na początku tej historii stoi Holenderska Kompania Wschodnioindyjska, znana pod skrótem VOC (od holenderskiej nazwy), która zadebiutowała na giełdzie w 1602 roku. VOC pomogła ukształtować to, co później stało się Amsterdam Stock Exchange i dawała inwestorom ekspozycję na globalny handel. Sama akcja potrzebowała jednak około trzydziestu lat, aby podwoić wartość — tempo było wyraźnie wolniejsze, niż oczekuje się od współczesnych rynków.

VOC nie było tylko obietnicą „na papierze”. Za spółką stały statki, konkretne szlaki handlowe, siła militarna, wsparcie państwa i otwarcie dużego, komercyjnego frontu.

W podobnym duchu argumentuje JC Parets, specjalista rynku (chartysta) i założyciel TrendLabs. Jako analog dla SpaceX wskazuje nie tyle kolejne „gorące” IPO z sektora technologicznego, ile właśnie VOC. VOC wysyłało floty przypraw do Azji — to odległe od budowy infrastruktury danych w kosmosie, ale mechanizm rynkowy bywa podobny. Inwestorzy otrzymywali sposób, by uczestniczyć w globalnym handlu bez wsiadania na statek. W przypadku SpaceX inwestorzy dostają ekspozycję na rakiety, satelity, zapotrzebowanie obronne, Starlink, infrastrukturę kosmiczną i kolejną fazę „gospodarki orbitalnej”.

Nowe badania nad IPO zwracają uwagę na podobny problem cierpliwości. Analiza danych IPO przeprowadzona na bazie informacji z 1975–2021 — obejmująca ponad 9 000 spółek — pokazuje, że 60% debiutów kończyło trzy lata po pierwszym notowaniu wynikiem płaskim albo niższym, natomiast tylko 16% wzrosło w tym czasie o ponad 100% (opracowanie na danych Jay’a Rittera z University of Florida).

Kathy Donnelly, współautorka książki „The Lifecycle Trade: How to Win at Trading IPOs and Super Growth Stocks”, przekłada tę obserwację na krótszą perspektywę. Jej zdaniem niewiele IPO od razu daje szybkie zyski rzędu 100% lub więcej. Większość spółek potrafi wrócić poniżej dołka z pierwszego dnia w ciągu trzech tygodni, a następnie w okresie ok. dziesięciu tygodni notowania często spadają o 10% lub więcej.

W praktyce oznacza to, że inwestorzy zwykle dostają kolejną okazję wejścia, a nie ma powodów, by śpieszyć się z kupnem dokładnie w dniu debiutu. Dodatkowo historia podpowiada, że duże IPO mogą pojawiać się późno w gorącej fazie handlu — a wtedy rosną ryzyka, że po pierwszym entuzjazmie nowy debiut zacznie tracić tempo w kolejnych sześciu miesiącach.

Parets przywołał kilka przykładów. Jego zdaniem US Steel w 1901 roku, RCA w 1919, Ford (F) w 1956, Blackstone (BX) w 2007, Coinbase (COIN) w 2021 oraz Rivian (RIVN) w 2021 pojawiały się w pobliżu ważnych zwrotów rynkowych. Dla US Steel i RCA zauważał, że przyszłe cięcia sprawiły, iż Dow z czasem został przeceniony nawet do połowy.

Do tego dochodzą inne historie: IPO Palmu w 2000 roku trafiło w moment, gdy Nasdaq Composite (^IXIC) szczytował. Coinbase weszło na giełdę w pobliżu szczytu bitcoina (BTC-USD), Rivian pojawił się w ciągu kilku dni od górki Nasdaq z końcówki 2021 roku, a Glencore zadebiutowało w 2011 roku po dużym rajdzie surowców mierzonym indeksem CRB.

To wszystko nie ma jednak oznaczać, że SpaceX jest tylko „hype”. Przychody spółki na poziomie 19 mld USD są realne — podobnie jak statki, przyprawy i szlaki handlowe, które sprawiły, że VOC przestała być jedynie obietnicą giełdową.

Wniosek dla inwestorów jest węższy: prawdziwe fronty i nowe obszary mogą nadal karać zbyt pochopne punkty wejścia. W przypadku debiutów giełdowych kluczowe bywa nie to, czy technologia lub branża są „prawdziwe”, ale jak i kiedy rynek dostaje ich wycenę oraz jak długo zajmie kursowi znalezienie równowagi po pierwszym entuzjazmie.